İster normal gelişim gösteren ister özel gereksinimli ister davranış problemleri olan bireyler olsun tüm insanlar aynı öğrenme tarzına sahip değildir. Farklılıklarından kaynaklanan bu özellikleriyle hedef kitle olan çocukları tanıyarak onların kendi öğrenme sitiline uygun oyunlar oynatılmalıdır. Gruptaki çocuk sayısı arttıkça öğrenme sitillerinin sayısı da artabileceğinden, grubun homojenliğini sağlamak zorlaşmaktadır. Bu nedenle öğretmenin, gruba tek bir öğrenme tarzı ile eğitim vermesi uygun değildir.
Başlıca öğrenme sitilleri;
Görsel Becerilerin Yoğun Olduğu Öğrenme Tarzı
İşitsel Becerilerin Yoğun Olduğu Öğrenme Tarzı
Motor Becerilerin Yoğun Olduğu Öğrenme Tarzı
Sosyal Becerilerin Yoğun Olduğu Öğrenme Tarzı
Okul öncesi dönemde eğitim oyun temelli olarak planlandığından çocuklara oynatılacak oyunlar yoluyla öğrenme sitilleri tespit edilebilir. Çocukların sevdiği, katılmaktan keyif aldığı ve hatta bu oyunu oynayalım önerisini getirdiği oyunlar, çocuğun öğrenme sitiliyle ilgili kuvvetli ipuçları verir. İlk haftalardan itibaren öğretmenin dikkatli gözlemi ve öğrenme tarzları ile ilgili teorik bilgilerin birleştirilmesi sonucu ortaya çıkarılabilir.
İlkokul, ortaokul ve lise dönemlerinde müfredatlarda beden eğitimi dersi dışında oyuna yer verilmemektedir. Bu nedenle çocukların teneffüslerde grup halinde veya bireysel olarak oynadıkları oyunlarda herhangi bir eğitsel ve sistemli yapılandırma söz konusu değildir. Bu oyunlar genellikle çocukların doğaçlama olarak başlattıkları ve sürdürdükleri kısa süreli bilindik oyunlardır. Çocuklar bu dönemde öğrenme isteklerinden bağımsız bir şekilde, başka bir ifadeyle herhangi bir öğrenme amacı gütmeden, oyunlarında farkında olmadan kendi öğrenme tarzına uygun oyunları tercih eder.
Eğitsel yapılandırmanın yapıldığı beden eğitimi derslerinde öğrencilerin öğrenme tarzlarının belirlenmesi ve bu yönde oyun ve spor branşlarına yönlendirme yapılması gerekmektedir. Özellikle ileri yaşlarda profesyonel sporcu yetiştirilebilmesi için bu tespit ve yönlendirmeler son derece önemlidir.
9.1.1. Görsel Becerilerin Yoğun Olduğu Öğrenme Tarzı
Bireyin daha önce karşılaşmadığı bir bilgiyi öğrenme sürecinde, bilginin hafızaya alınması, kalıcı hale getirilmesi ve gerektiğinde kullanılması için görsel uyaranlarla etkileşimin ön planda olduğu öğrenme tarzıdır. Bu öğrenme tarzına sahip bireylerin gözlem gücü diğer duyularının önündedir. Dikkat becerileri yüksek düzeydedir. Bu öğrenme tarzına sahip bireyler görsel uyaranları, akranlarına ve diğer kişilere göre daha hızlı ve ayrıntılı olarak fark eder.
Algı düzeylerindeki yükseklik, görsel uyaranların oyun ve oyun materyallerine dönüştürülmesinde etkilidir. Bu nedenle bu öğrenme tarzına sahip çocuklara gözlem becerileri, görsel uyaran çeşitliliği, dikkat gerektiren unsurlar ile bunlarla ilgili oyun materyallerinin sıkça yer verildiği oyunlar oynatılmalıdır. Buradan bu tür öğrenme tarzına sahip çocuklara diğer becerilere yönelik oyunlar oynatılmaması veya diğer öğrenme tarzına sahip çocuklara bu tür oyunların oynatılmaması gerektiği anlaşılmamalıdır.
Bu tür öğrenme tarzına sahip çocuklara oynatılabilecek oyun türleri ile bu türlere ait örnekler aşağıda verilmiştir.
Blok merkezinde yap-boz bloklarıyla oyun
Dramatik oyunlardan terzi ve mağazacılık oyunu
Kukla oyunlarından ipli kukla oyunu
Öğretmenin model olduğu parmak oyunu
9.1.2. İşitsel Becerilerin Yoğun Olduğu Öğrenme Tarzı
Bireyin daha önce karşılaşmadığı bir bilgiyi öğrenme sürecinde, bilginin hafızaya alınması, kalıcı hale getirilmesi ve gerektiğinde kullanılması için işitsel uyaranlarla etkileşimin ön planda olduğu öğrenme tarzıdır. Bu öğrenme tarzına sahip bireylere herhangi bir nesne, durum veya olayın işitsel yolla aktarılması öğrenmedeki kalıcılığı artırır. Ayrıca ritmik örüntülerin bulunduğu oyunlar bu kapsamda değerlendirilebilir.
Bu öğrenme tarzındaki çocuklar oyunlarında anlatılanları ve duyduklarını anlama konusunda akranlarına göre daha ileri beceriye sahiptir. Seslerin kaynağının tespiti, ayırt edilmesi, algılanması ve taklit edilmesi, manipüle edilmesi ve amaca uygun kullanılması gibi beceriler bu öğrenme tarzına sahip çocuklarda baskın unsurlardır. Ayrıca müzikal etkinlikler yoluyla motivasyonları artırılmaya son derce uygundur. Bununla birlikte her ne kadar doğru bir yöntem olmadığı konusunda tartışmalar olsa da, çocuğun kendi öğrenme tarzını oluşturduğu ve müzik dinlerken ders çalıştığı durumlar da bu öğrenme tarzına örnek olarak gösterilebilir.
Bu tür öğrenme tarzına sahip çocuklara oynatılabilecek oyun türleri ile bu türlere ait örnekler aşağıda verilmiştir.
Müzikli oyunlardan kırmızı balık, yağ satarım oyunu
Sözel (dile dayalı) oyunlardan tekerleme, bilmece oyunu
Ses ve yansıma oyunlarından öt kuşum öt oyunu
Hayali oyunlardan hikâye tamamlama oyunu, müziğe söz uydurma oyunu
9.1.3. Motor Becerilerin Yoğun Olduğu Öğrenme Tarzı
Bireyin daha önce karşılaşmadığı bir bilgiyi öğrenme sürecinde, bilginin hafızaya alınması, kalıcı hale getirilmesi ve gerektiğinde kullanılması için hareket ve dokunsal uyaranlarla etkileşimin ön planda olduğu öğrenme tarzıdır. Bu öğrenme tarzına sahip bireylerin öğrenmelerini yaparak yaşayarak gerçekleştirmesi kalıcılığı artırır. Dokunsal oyun materyallerinin bu öğrenme tarzına sahip çocuklar üzerinde önemli etkileri bulunabilir.
Bu öğrenme tarzına sahip çocuklar büyük ve küçük kas becerilerine hizmet eden hareketlerle oluşturulmuş oyunlardan daha çok öğrenebilirler. Harekete dayalı becerilerden atlama, zıplama, sıçrama, koşma, yuvarlanma gibi becerilerin yanında sıkma, bastırma, yoğurma çekme, tutma, itme gibi dokunsal becerilerin bulunduğu oyunlardan hoşlanırlar. Bedensel enerjilerinin doğru bir şekilde boşaltılması için bu tür oyunların sıklıkla kullanılması hem çocuk hem de çevresindeki yetişkinler açısından oldukça faydalıdır.
Bu tür öğrenme tarzına sahip çocuklara oynatılabilecek oyun türleri ile bu türlere ait örnekler aşağıda verilmiştir.
Hareketli oyunlardan koşmaca, ebelemece oyunları
Taklidi oyunlardan kurbağa dansı, ayı yürüyüşü, ördek yürüyüşü oyunları
Hareketli yarışmalardan çuval yarışı, top sektirme, sandalye kapmaca oyunları
Gerçek oyunlardan duvar boyama, sınıf süpürme oyunları
9.1.4. Sosyal Becerilerin Yoğun Olduğu Öğrenme Tarzı
Bireyin daha önce karşılaşmadığı bir bilgiyi öğrenme sürecinde, bilginin hafızaya alınması, kalıcı hale getirilmesi ve gerektiğinde kullanılması için sosyal unsurlarla etkileşimin ön planda olduğu öğrenme tarzıdır. Başka bir ifadeyle, bireyin diğer bireyler ile etkileşime girmesinin öğrenmesine daha fazla katkı sağlaması durumudur. Birey başka insanlarla etkileşim halindeyken onu sadece gözlemekle kalmaz; izler, taklit eder, konuşur, soru sorar, cevap verir, tartışır ve diğer sosyal etkileşim boyutlarını gerçekleştirebilir. Diğer öğrenme tarzlarında ise bu çeşitlilik mevcut değildir. Bu öğrenme tarzı Bandura’nın sosyal öğrenme kuramıyla yakından ilişkilidir.
Bu öğrenme tarzına sahip bireyler için akran öğrenimi, yetişkin desteği, mentörlük ve eğitim koçluğu gibi işbirlikli ortamların sağlanması öğrenmenin kalıcılığını artırır. Sosyal becerilerin yoğun olduğu oyunlar bu öğrenme tarzına sahip çocuklarda daha fazla kullanılmalıdır. Bireysel oyunlardan daha çok grup ve takım oyunlarına yer verilmesi ve bu oyunlarda rekabet, işbirliği, sosyal değerler gibi kavramların işlenmesi gerekir.
Bu tür öğrenme tarzına sahip çocuklara oynatılabilecek oyun türleri ile bu türlere ait örnekler aşağıda verilmiştir.
İşbirliği ve rekabete dayalı oyunlardan mendil kapmaca
Fırsat oyunları kapsamındaki oyunlar
Dramatik oyunlardan pazarcılık oyunu
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder